مطلوب صنعت بر محیط زیست ،افزایش آثار مثبت صنعت بر جامعه ،افزایش تامین ایمنی کارکنان،تجهیزات و تاسیسات در مراکز صنعتی ،کاهش آسیبهای محیطهای صنعتی ،به پایین ترین میزان ممکن از طریق حذف شرایط نا امن و حفاظت هر چه بیشتر از محیط زیست، به عنوان یک استراتژی مطرح است.

در تعریف استراتژی اینگونه آمده است :استراتژی و مدیریت استراتژی هنر و علم تدوین ،اجرا و ارزیابی تصمیمات چند گانه ای که سازمان را قادرمیسازد به هدف های بلند مدت دست یابد "فرد دیوید24،1382" . در این مقاله بر آنیم تا با تعریف چشم اندازها و اهداف شرکت ملی نفت ایران در حوزه اچ.اس.ایی و ایمنی و نیز تعر يف ي که از واژه "فرهنگ ايمن ي" بدست آورديم و با توجه به ضعوف و نقاط قوت سازمان به منظور توسعه و ارتقاء حفاظت محیط زیست در برنامه ایمنی شرکت ملی نفت ایران استراتژی را تدوین کنیم.

کلمات کليدي:

تدوین استراتژی،مدیریت ایمنی، شرکت ملی نفت، ایمنی صنعتی

مقدمه

برنامه ریزی و مدیریت استراتژی از مهمترین ارکان سیستم های مدیریت در یک سازمان می باشد، مدیریت استراتژی هنر و علم تدوین ،اجرا و ارزیابی تصمیمات چند گانه ای که سازمان را قادرمیسازد به هدف های بلند مدت دست یابد"دیوید،1382،24" .

با توجه به پیشرفت روز افزون صنعت نفت و صنایع وابسته به آن و نیز تمایل و نیاز روز افزون این صنعت و سایرصنایع به سلامت کار کنان به عنوان بزرگترین سرمایه سازمان،حفاظت از تاسیسات و تجهیزات،مشارکت در حفاظت از محیط زیست ، در سالهای اخیرتوجه خاصی به پیاده سازی طرحهای ایمنی در قالب مدیریت اچ.اس.ایی مبذول گشته است. کلیه شرکتهای صنایع نفت و پتروشیمی با توجه به نوع فعالیت خود و اثرات سوئی که میتوانند بر محیط زیست و نیروی انسانی فعال در آن داشته باشند از قوانین ایمنی و بهداشتی خاصی پیروی میکنند بنا بر این تمامی آنها استراتژی ایمنی و بهداشتی دارند که بر اساس سياست ها و خط مشي های آن الزامات قانونی و عملیاتی خود را تامین می نمایند.در واقع تدوین استراتژی مدیریت اچ.اس.ایی راهی است برای رفع مشکلات اجرای قوانین ایمنی و رسیدن به ایده آل های ایمنی در هر صنعت و سازمان.

1 – مفهوم مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک

مدیریت استراتژیک را هنر و علم تدوین ،اجرا و ارزیابی تصمیمات چند گانه ای که سازمان را قادر میسازد به هدفهای بلند مدت دست یابد « فرد دیوید 1379 ،2 » تعریف نموده اند و برای فرایند آن مراحل سه گانه زیر را قایل می باشند.

1-1 تدوین استراتژِی : در این مرحله سازمان با تععین مأموریت و چشم انداز خود ،شناسایی فرصتها و عوامل تهدید آور خارجی و پیدا نمودن نقاط ضعف و قوت استراتژی های گوناگونی را در نظر گرفته و از میان آنها یک استراتژی خاص را مد نظر قرار میدهد که این استراتژی لزوما مورد تایید همه تصمیم گیرندگان نمی باشد حتی ممکن است با این تصمیم گیری مخالفت های شدیدی صورت پذیرد ام باید توجه نمود که در تدوین استراتژی علاوه بر تجزی تحلیل های علمی و کمی برای شناسایی و انتخاب استراتژی ها باید مباحثه و گفت و شنود با افراد را نیز مد نظر قرار داد.

2-1 اجرای استراتژِی : برای اجرای استراتژی ها باید در ابتدا ساختار سازمانی متناسب با استراتژیها را در نظر گرفت و با توجه به آن مهارتها،منابع و توانمندیهای سازمان در سطح اجرایی را هماهنگ نموده تا فرهنگ سازمانی متناسب با استراتژی جدید را ایجاد نمایند.

3-1 ارزیابی استراتژی :برای تعیین حدود دستیابی به هدفها ،استراتژی اجزا شده ، باید مورد کنترل و نظارت قرار گیرد.این ارزیابی شامل سه فعالیت اصلی میشود (1) بررسی مبانی اصلی استراتژی های شرکت (2) مقایسه نتیجه های مورد انتظار با نتیجه های واقعی (3) انجام دادن اقدامات اصلاحی به منظور اطمینان یافتن از این که عملکردها با برنامه های پیشبینی شده مطابقت دارند.

2- سطوح مدیریت استراتژیک :

فرایند مدیریت استراتژِک دارای سه سطح است ،بدین معنی که استراتژی ها در سه سطح از سازمان تعیین میشوند که عبارتند از :

2-1- سطح کل سازمان :هدف از تدوین استراتژی در این سطح ،هدایت کل مجموعه و تخصیص بهینه منابع در آن سازمان است . استراتژی های این سطح را استراتژی های کل سازمان می نامند.

2-2- سطح بخشی / واحد تجاری استراتژیک : در مجمو عه های بزرگ و حتی چند منظوره که دارای زیر واحد های مستقل هستند برای هر کدام از واحد ها نیز استراتژی هایی تعین میشود.

2-3- سطح وظیفه ای :در این سطح نیز برای هر یک از واحد های کوچکتر بر اساس اهداف و استراتژی های سطوح بالاتر ،استراتژی وظیفه ای تعیین می شود.

با توجه به مراحل مختلف ارائه شده در بالا به منظور برنامه ریزی استراتژیک ، در این بخش نتایج حاصل برای برنامه ریزی استراتژیک در برنامه اچ. اس. ایی شرکت ملی نفت ایران ارائه می

3 – تدوین چار چوب جامع برای تدوین استراتژِی

این چار چوب شامل سه مرحله میباشد:


مرحله اول : مرحله ورودی

ماتریس ارزیابی ماتریس بررسی

رقابت ماتریس ارزیابی

عوامل داخلی عوامل خارجی


مرحله دوم :مرحله مقایسه

ماتریس تهدیدات، ماتریس ارزیابی ماتریس گروه ماتریس ماتریس

فرصتها ، نقاط موقعیت و اقدام مشاوران داخلی و استراتژی

ضعف و قوت استراتژیک بستن خارجی اصلی

BCG SPACE SWOT


مرحله سوم : مرحله تصمیم گیری

ماتریس برنامه ریزی استراتژیک کمی QSPM

1- مرحله ورودی : با استفاده از ماتریس عوامل خارجی ،ماتریس عوامل داخلی و ماتریس بررسی رقابت اطلاعات اصلی مورد نیاز برای تدوین استراتژی ها تأمین میشود.

2- مرحله مقایسه : با تکیه بر اطلاعات مرحله اول بین عوامل داخلی و خارجی مقایسه ای صورت می گیرد و بر اساس توازن ایجاد شده استراتژی های امکان پذیری استخراج می شود.
4- مرحله شروع برنامه ریزی استراتژیک

4-1- معرفی کلی شرکت ملی نفت :

ايران در جايگاه طبيعي خود و با كشف ميادين فوق بزرگ و بزرگ نفت و گاز دومين دارنده اين ذخاير در جهان مي‌باشد، شركت ملي نفت ايران از زمان تاسيس خود در سال 1330 تاكنون عهده‌دار سامان‌بخشيدن و سياست‌گذاري كليه فعاليت‌هاي نفتي اعم از اكتشاف، حفاري، توليد، پژوهش و توسعه، نفت و گاز و فرآورده‌هاي نفتي و صادرات بوده است شركت ملي نفت ايران از نظر دامنه فعاليت به عنوان سومين شركت بزرگ نفتي جهان توانسته است با كشف ميادين غني نفت و گاز در دريا و خشكي طي سال‌هاي اخير براي نخستين بار حدود 30درصد بيشتر از نفت برداشته شده را كشف و جايگزين نمايد.

بر اساس برنامه چشم انداز 20 ساله کشور، ماموريت شرکت ملي نفت ايران پيشگام شدن بين شرکت هاي توليد کننده نفت جهان با عملکردي تجاري و يکپارچه در عمليات بالادستي، بازاريابي و معاملات بين المللي نفت و گاز است و اين شرکت مي بايست به دومين توليد کننده نفت در اوپک و دومين توليد کننده گاز در جهان تبديل شود.

وزارت نفت در راستای سیاستها و برنامه های جدید خود مبنی بر تغییر و تحول در نحوه اداره فعالیتها مبتنی بر شکل گیری بنگاههای اقتصادی نوین و به منظور کارایی و اثر بخشی هر چه بیشتر شرکت ها و بخشهای مختلف این صنعت و نیز شفاف شدن هزینه های تولید و خدمات و ایجاد زمینه های مناسب برای بهره گیری از فن ،اوریهای نوین ،اقداماتی برای تجدید ساختار سازمانی بخشهای مختلف این صنعت معمول داشته است. از اقدامات اخیر شركت ملي نفت ايران که در راستاي توسعه ميادين نفتي و افزايش بازيافت مواد هيدروكربوري انجام گرفته است طرح‌ها و پروژه‌ها ي متعددي است که در دست اجرا دارد كه اهم اين طرح‌ها به شرح زير مي‌باشد